trefwoord

Realisme: de kunst van de werkelijkheid zien zoals die is

Realisme is meer dan een literaire stroming of filosofische positie. Het is een fundamentele houding tegenover de werkelijkheid: de wil om feiten onder ogen te zien zonder vertekening door wensdenken, idealen of illusies. In een tijdperk waarin algoritmes onze waarneming vormen en sociale media een gepolijste werkelijkheid presenteren, is een realistische blik belangrijker dan ooit.

Toch ligt realisme onder vuur. Critici verwijten realisten dat ze pessimistisch zijn, te weinig verbeeldingskracht hebben of geen oog voor menselijke dromen. Dat misverstand verdient nuancering. Realisme betekent niet het opgeven van idealen, maar juist het vertrekpunt voor zinvolle verandering. Alleen wie de werkelijkheid kent, kan die ook verbeteren.

Literair realisme: de spiegel van het alledaagse leven

De wortels van het realisme liggen in de negentiende-eeuwse literatuur. Schrijvers keerden zich af van romantische idealisering en kozen voor nauwkeurige, objectieve beschrijvingen van het dagelijks bestaan.

Gustave Flaubert
Madame Bovary
Flauberts meesterwerk wordt beschouwd als het fundament van het literair realisme. Met gedetailleerde beschrijvingen van het provinciale leven en een objectieve blik op menselijk gedrag, legde Flaubert de basis voor een nieuwe manier van schrijven.
Boek bekijken
€ 17,50
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, vrijdag in huis
Leo van de Voort - Hou (me) vast…
Leo van de Voort
Leo van de Voort onderzoekt hoe het streven naar authenticiteit paradoxaal genoeg leidt tot een vermommingscultuur. Een scherpe reflectie op onze obsessie met 'echtheid' en de kloof tussen waarheid en werkelijkheid.

Realisme in leiderschap: het vermogen om feiten onder ogen te zien

In management en leiderschap blijkt realisme een cruciale competentie. Leiders die de werkelijkheid ontwijken, creëren blinde vlekken die organisaties kunnen lamleggen. Realisme betekent hier: de harde waarheid durven zien én benoemen.

SPOTLIGHT: Andor de Rooy

De Rooy benadrukt dat alle moed begint met realisme. Pas wanneer je de werkelijkheid onder ogen ziet, kun je daadwerkelijk moedig handelen. Zijn werk is essentieel voor leiders die durven te kiezen. Meer over Andor de Rooy
Andor de Rooy
Moed - Over gedurfd leiderschap
De Rooy beschrijft realisme als het fundament van de 'vierkante meter moed'. Zonder een objectieve kijk op situaties, anderen en jezelf, ontbreekt de basis voor gedurfd leiderschap.
Boek bekijken
€ 26,99
Op voorraad | Vandaag voor 21:00 besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Alle moed begint met realisme – het vermogen om de realiteit onder ogen te zien. Uit: Moed - Over gedurfd leiderschap
Jim Collins
Good to Great (Nederlandstalig)
Collins identificeert 'zie de harde feiten onder ogen zonder het geloof om te slagen te verliezen' als een van de zes principes die bedrijven van goed naar geweldig maken. Dit realisme voorkomt blinde vlekken die organisaties remmen.
Boek bekijken
€ 25,00
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Wat is nou waar? - ‘Een fantastisch boek’
Bert Thiel
Rick Peels en Jeroen de Ridder bieden zeven regels om helder te denken in verwarrende tijden. Ze onderscheiden intuïtie en gevoel van feiten en bewijs, en tonen aan wanneer we op welke vorm van kennis moeten vertrouwen.

Filosofisch realisme: bestaat de werkelijkheid onafhankelijk van ons?

Op filosofisch niveau draait realisme om de vraag of er een objectieve werkelijkheid bestaat, los van menselijke waarneming. Deze positie staat tegenover het nominalisme, dat stelt dat onze taal en concepten de werkelijkheid mede vormgeven.

Spotlight: Paul Verhaeghe

Verhaeghe is een van de meest gelauwerde Europese psychologen en filosofen. In zijn werk fileert hij met chirurgische precisie hoe kennis verschilt van wijsheid, en waarom we een realistischer mensbeeld nodig hebben.
Paul Verhaeghe
Wijsheid
Verhaeghe bespreekt realisme als filosofische positie: de overtuiging dat de werkelijkheid onafhankelijk bestaat van menselijke waarneming. Hij contrasteert dit met nominalisme en vraagt welke zekerheid we kunnen ontlenen aan onze kennis.
Boek bekijken
€ 22,99
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Wijsheid Kennis is meetbaar en overdraagbaar, wijsheid is contextgebonden. We verwachten ten onrechte van wetenschappers antwoorden die ze niet kunnen geven op morele en existentiële vragen.
Wijsheid - ‘Urgent, doordacht en bij vlagen vlijmscherp’
Peter de Roode
Een verrassende recensie die laat zien hoe Verhaeghe pleit voor nuance in een wereld verslaafd aan meetbaarheid. Het boek ondermijnt het idee van objectieve waarneming en laat zien dat kennis een construct is.

Radicaal realisme: de wereld zonder illusies

Sommige denkers pleiten voor een 'radicaal realisme': de wereld zien zoals deze werkelijk is, zonder misleidende culturele aannames of troostende verhalen. Dit vereist confrontatie met ongemakkelijke waarheden over macht, eigenbelang en menselijke tekortkomingen.

Robert Greene
De 366 wetten
Greene wil lezers bevrijden van illusies en misleidende culturele aannames. Zijn doel is dat de lezer een 'radicale realist' wordt die de wereld ziet zoals deze werkelijk is, inclusief de donkere kanten van menselijke interactie.
Boek bekijken
€ 24,99
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Mark Manson
De edele kunst van not giving a f*ck
Manson verzet zich tegen overmatig positief denken en pleit voor een realistische kijk op het leven. Zijn benadering is geworteld in het accepteren van de werkelijkheid zoals die is, inclusief onze beperkingen.
Boek bekijken
€ 21,99
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Het leven is vol pijn en onvermijdelijk lijden. De sleutel is kiezen waar je je zorgen over maakt, want je kunt je niet over alles druk maken. Uit: De edele kunst van not giving a f*ck
Feitenkennis - 'Laat je anders naar beweringen kijken'
Carla Verwijs
Hans Rösling confronteert ons met een paradox: terwijl de wereld op vele vlakken vooruitgaat, denken we dat het slechter gaat. Dit artikel bespreekt tien instincten die ons wereldbeeld vertekenen en pleit voor een op feiten gebaseerd realisme.

Realisme versus idealisme in politiek en maatschappij

In de politieke theorie staat realisme tegenover idealisme. Realisten benadrukken macht en eigenbelang; idealisten geloven in universele waarden en moraliteit. Deze spanning loopt als een rode draad door hedendaagse maatschappelijke debatten.

Rob de Wijk
Het nieuwe IJzeren Gordijn
De Wijk plaatst zichzelf in de realistische denktraditie binnen internationale betrekkingen. Hij constateert dat Europees idealisme heeft geleid tot naïviteit in geopolitieke verhoudingen, waar macht en eigenbelang dominant blijven.
Boek bekijken
€ 23,99
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Jan Wolter Bijleveld
Wat had je dan verwacht?
Bijleveld pleit voor een realistischere kijk op het leven zonder idealen of ambities op te geven. Een nuchtere benadering gebaseerd op feiten en werkelijkheid, niet op illusies over hoe het zou moeten zijn.
Boek bekijken
€ 20,99
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Feiten hebben geen hart
Ger Post
Smittenberg waarschuwt dat simpelweg beschikken over feiten niet voldoende is. Wetenschap heeft de rol van religie ingenomen, maar feiten hebben context nodig en waarheid is een sociale constructie.

De noodzaak van realiteitszin in een wereld van wensdenken

In tijden van sociale media, nepnieuws en algoritmische bubbels wordt onze perceptie van de werkelijkheid voortdurend uitgedaagd. Realiteitszin – het vermogen om onderscheid te maken tussen wat waar is en wat we willen dat waar is – is geen luxe maar een noodzaak.

Ryan Holiday
Ego is de vijand
Holiday benadrukt dat ego onze perceptie van de realiteit vertekent. Succes vereist juist een heldere realiteitszin: de werkelijkheid zien zoals die is, niet zoals je wilt dat die is.
Boek bekijken
€ 22,99
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, vrijdag in huis | Gratis verzonden
Jeffrey Wijnberg
Dit is niet het leven dat ik heb besteld
Wijnberg pleit voor meer realiteitszin in een maatschappij die steeds meer leeft in illusies en wensvervulling. Het vermogen om de werkelijkheid te accepteren zoals die is, zonder vervorming door wensdenken, is cruciaal.
Boek bekijken
€ 16,99
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, vrijdag in huis

Realisme als fundament voor zinvolle verandering

Realisme is geen pessimisme. Het is geen opgeven van hoop of ambities. Integendeel: alleen vanuit een helder zicht op de werkelijkheid kun je effectief werken aan verbetering. Realisme is het startpunt voor authentieke vooruitgang.

De spanning tussen realisme en idealisme hoeft geen patstelling te zijn. De kunst is om beide te combineren: met beide benen op de grond staan, maar wel naar de sterren kijken. Dat vereist moed, wijsheid en de bereidheid om ongemakkelijke waarheden onder ogen te zien. Het is een houding die zowel in persoonlijk leven als in organisaties en maatschappijen het verschil kan maken tussen stagnatie en groei.

Boeken over 'realisme' koop je bij Managementboek.nl

Producten over 'realisme'

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

    Personen

      Trefwoorden